شمس الدين محمد ذهبى ( م 748 ه ) ، يكى از برجسته‌ترين دانشمندان اهل سنت در قرن هشتم كه تعصب ضدشيعى دارد ، در شرح‌حال ابان ابن تغلب - از شاگردان بزرگ امام صادق عليه السّلام - به تلخى به آن اعتراف مىكند و پس از متهم ساختن او به بدعت‌گذارى ( تشيّع ) وى را توثيق نموده ، راستگو معرفى مىكند و مىنويسد : « گرايش به تشيّع در ميان پيروان ديندار ، پرهيزگار و درستكار و پيروان آنها زياد است ؛ اگر احاديثى كه اينها نقل مىكنند ، پذيرفته نشود ، بخش بزرگ آثار و احاديث نبوى از بين مىرود و اين مفسده‌اى بس بزرگ است » . « 1 » از طرف ديگر تشيّع ، مانند هر مذهب و مكتب ديگرى ، درگذر از تنگناهاى تاريخى و فراز و نشيب‌هايى كه پيش‌آمده بود ، از انشعاب‌هاى داخلى مصون نماند و همين امر ، مشكل‌هاى فراوانى پيش آورد . نفوذ غلات در صفوف شيعيان نيز - باوجود طردشان توسط پيشوايان تشيّع - بر مشكل‌ها افزود . باتوجه به دورنمايى كه ارائه شد ، مىتوان حدس زد كه تشيّع طى چهارده قرن ، چه مراحل و گذرگاه‌هايى را در زمينه‌ها و عرصه‌هاى گوناگون پشت‌سر گذاشته است . اين اثر كه دست آورد كوشش و پژوهش‌هاى پىگير پژوهشگر ارجمند و سخت‌كوش ، جناب حجة الاسلام آقاى غلامحسن محرمى است ، نگاهى نسبتا جامع و متناسب و ارزشمند به سير تاريخى تشيّع دارد و در ميان چند اثر مشابه - كه متأسفانه تعدادشان نيز اندك است - مزيت‌هاى بسيارى دارد . خوش‌بختانه از هم‌اكنون كه در آستانه انتشار است - البته پس از قبولى در قالب پايان‌نامه كارشناسى ارشد با امتياز عالى - مورد توجه صاحب‌نظران واقع شده است . در انتظار آثار ارزشمند ديگرى از ايشان هستيم . مهدى پيشوائى - قم خرداد 1380 شمسى ربيع الاوّل 1422 قمرى

--> ( 1 ) . ميزان الاعتدال ، دار الفكر ، بيروت ، ( بىتا ) ، ج 1 ، ص 4 .